Talenkennis, duurzaamheid en kritisch denken: mala tempora currunt

george_grosz_dada_deathIn het najaar van 1974 – de Italiaanse basisschool kende toen nog geen vreemde talen onderwijs – mocht ik van mijn ouders naar een middagcursus Engels. Een praktische motivatie voor het volgen van zo’n cursus was er (op korte termijn) niet, maar wat wel telde waren de extra kansen die het Engels voor mij in de toekomst zou kunnen scheppen: kansen die, onder ander juist door een beperkte talenkennis, waren onmogelijk geweest voor mijn ouders.

Een vergelijkbare inzicht lag achter de keuze om – naast een “Enciclopedia dei ragazzi” (Encyclopedie voor de jeugd) – ook nog een (voor die tijd, en de thuis beschikbare middelen) forse investering te doen in een ‘echte’ encyclopedie, de “Grande dizionario enciclopedico UTET” (een vrij standaard naslagwerk, niet toevallig beschikbaar ook in de bibliotheek Bungehuis). Zo’n publicatie, werd er geredeneerd, was namelijk duurzamer dan de Encyclopedie voor de jeugd.

Later, toen ik 14 jaar oud was en het einde van de middelbare school naderde, werd ik aangemoedigd – zowel door mijn ouders als door mijn docenten – om mijn studies te gaan voortzetten op een Liceo classico (gymnasium), want daar was ik geschikt voor, en er was geen betere opleiding met het oog op latere universitaire studies. Mijn matig enthousiasme voor het Latijn, gecombineerd met de gebruikelijke dosis eigenwijsheid van een tiener, leidden mijn echter naar het Liceo Artistico, waaruit de keuze van de Faculteit Architectuur later ging voortvloeien. Door al deze schommelingen heen, iets waarvan ik me nog steeds heel duidelijk herinner – als motivatie die ouders en docenten noemden om sowieso te blijven studeren – was dat het studeren in ieder geval zou helpen “ad aprirmi la testa” (mijn horizons te verbreden). Studeren als dé toegangspoort naar kritisch denken.

Talenkennis, duurzaamheid en kritisch denken lijken op dit moment te lijden aan een verontrustend gebrek aan populariteit.

Dat dit het geval is, zelfs binnen de (Nederlandse) universiteitswereld, spreekt boekdelen over de omwenteling die het idee en de rol van (hoger) onderwijs hebben meegemaakt in onze samenleving.

Dat dit geen onverwachte verschijning, maar een al ongeveer dertig jaren gaande proces is (weliswaar versneld sinds 1989), lichtte activiste Naomi Klein twee weken geleden toe, tijdens haar lezing in het kader van het IDFA (International Documentary Film Festival Amsterdam).

Dat dit onder andere te maken heeft, zoals Klein ook aanhaalde, met het gebrek aan een holistische visie bij progressieve denkers en politici, sluit aan op wat taalkundige George Lakoff schreef, in zijn boeiend Don’t think of an elephant, juist over de conservatieve en progressieve denkbeelden bij (Amerikaanse) politici.

Dat dit de Humaniora bijzonder zwaar als eerste treft/heeft getroffen, is het onderwerp van Cambridge professor Stefan Collini‘s What are universities for?.

Aan het boek van Collini, in verband met de huidige ontwikkelingen op de Faculteit der Geesteswetenschappen van de UvA – zie Profiel 2016 en initiatieven daartegen: Humanities rally en Think humanities Amsterdam – wil ik enige aandacht gaan besteden de komende tijd op dit blog.

Photo (uit de site van Tate) is van George Grosz as Dada Death in Berlin 1918.

About blognostrumuva

blog voor de Collectie Romaanse Talen van de Universiteitsbibliotheek van de UvA (universiteit van Amsterdam)
This entry was posted in Algemeen. Bookmark the permalink.

One Response to Talenkennis, duurzaamheid en kritisch denken: mala tempora currunt

  1. Pingback: Collini’s “What are universities for?” – Deel 1 | Blog Nostrum

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s