Scripties onder de loep: Desde Dionisio hasta Lorca – una búsqueda del duende

Vorige maand sloot Anna van den Heuvel haar Bachelor Spaanse Taal en Cultuur af met een scriptie over Federico García Lorca en de duende. Zij bestudeerde de verschillende aspecten en de  geschiedenis van dit ‘ongrijpbare’ begrip en laat zien dat de  duende  iets van alle tijden is.
Begeleider was Dr. Antonio Sanchez Jimenez.

Voor Blog Nostrum schreef Anna van den Heuvel een samenvatting:

Duende wordt gezien als een ongrijpbaar 20ste eeuws Spaans concept wat vaak in verband wordt gebracht met onderwerpen als flamenco en stierenvechten, maar bovenal behoort het de Spaanse dichter Federico García Lorca toe. In 1933 gaf deze een lezing waarin hij poogde het mysterieuze concept van duende te definiëren.
Hij schreef dat duende iets is wat iedereen kan voelen maar wat geen enkele filosoof kan uitleggen en het houdt altijd verband met smart, mysterie en dood. Het is zoiets als een artistieke/ goddelijke inspiratie, als vervoering, als een waanzin die bezit van je neemt. Het benodigd loslaten en verandering, waarvoor de dood vaak als metafoor gebruikt wordt.

In de lezing die ik voor mijn scriptie geanalyseerd heb verwijst de dichter naar de oude Grieken als bron van zijn inspiratie. Zij bezaten iets wat ze enthousiasmos noemden; een goddelijke inspiratie (en-theos :god binnenin). Voor de Grieken waarborgde de goddelijke oorsprong namelijk de echtheid en de waarde van alle kunsten. Lorca verwijst tevens naar Plato en Aristoteles. Zij schreven over een goddelijke inspiratie die zich vooral manifesteerde op momenten dat de ratio te kort schoot in het bieden van verklaringen. Ook de Duitse filosoof Friedrich Nietzsche is present in Lorca’s lezing, als de filosoof die op zoek was naar duende maar het niet kon vinden. Nietzsche schrijft over het dionysische, wat vaak in één adem genoemd wordt met het apollinische. Het dionysische representeert hier chaos, diepte, waanzin en vervoering; haar tegenhanger representeert juist licht, oppervlakkigheid, mate en schijn. Deze dualiteit vormt volgens Nietzsche de basis voor alle kunsten. Het dionysische van Nietzsche is een soort chaotische waanzinnigheid die vooral in zijn eerste werken veel overeenkomsten vertoont met de duende van Lorca.

Mijn scriptie was een zoektocht naar duende. Is duende enkel een 20ste eeuws lorqiaans concept dat voornamelijk Spanje toebehoort, of is het een universele ervaring onafhankelijk van tijd en cultuur? De zoektocht heeft me van de oude Grieken, naar Plato, naar de 19e eeuwse Duitse filosoof Nietzsche naar de 20ste eeuwse Spaanse dichter Lorca geleid en ik ben erachter gekomen dat in al deze verschillende tijden en culturen wel degelijk zoiets als duende te vinden is. Deze goddelijke inspiratie lijkt inherent te zijn aan de mens en is daarom van alle tijden en culturen. Una vez abierto el corazón se lo puede reconocer por todas partes…

(tekst Anna van den Heuvel)

About blognostrumuva

blog voor de Collectie Romaanse Talen van de Universiteitsbibliotheek van de UvA (universiteit van Amsterdam)
This entry was posted in Spaans and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s