Vorige maand sloot Julia de Bruïne haar Bachelor Spaanse Taal en Cultuur af met een scriptie over La identidad española en relación con el flamenco. Zij bestudeerde de plaats van de flamenco binnen de Spaanse identiteit en hoe deze tot stand kwam. Ook onderzocht zij de invloed van de dichter Federico García Lorca op deze ontwikkeling en sluit haar werk af met aan analyse van de moderne vormen van de flamenco.
Begeleider was Dr.  Antonio Sánchez Jimémez.

Voor Blog Nostrum schreef Julia de Bruine een samenvatting:

Mijn scriptieonderwerp begon met de vraag: Waarom worden de gedichten van de dichter en toneelschrijver Federico García Lorca gebruikt in flamencoliederen? Na het bespreken van mijn interesse voor dit onderwerp met mijn scriptiebegeleider Antonio Sánchez Jiménez kwam ik op de vraag:  in hoeverre kun je flamenco eigenlijk een plek geven in het omschrijven van de Spaanse identiteit? Ten eerste boeit dit mij zeer omdat ik een passie voor flamenco bezit, maar ook omdat vele mensen (vaak toeristen) denken dat elke Spanjaard wel een flamencodansje kan doen, van stierenvechten houdt en gitaar kan spelen. Nu is dit wel te begrijpen, als je je bedenkt dat bij elke kiosk in de grote steden wel een rood met zwarte stippenschortje of een Osborn stier op een t-shirt afgebeeld hangt. Deze nu commerciële symbolen worden aan de Spaanse identiteit gekoppeld.  

Om een idee te krijgen van een modern flamenconummer met de tekst van Federico García Lorca :


Uiteindelijk zijn dit de hoofdstukken van mijn onderzoek geworden:

  • La identidad española  ( de Spaanse identiteit)
  • El interés de Lorca por el flamenco  (Lorca’s interesse voor de flamenco)
  • La influencia de la obra de Lorca en el arte flamenco (de invloed van Lorca’s werk op de kunstvorm flamenco)
  • El significado del flamenco en los siglos XIX y XX (de betekenis van flamenco in de 19e en 20e eeuw)
  • El flamenco y el pueblo gitano (flamenco en het zigeunervolk)
  • El significado e importancia del flamenco hoy en día (de betekenis en het belang van flamenco vandaag de dag)
  • La identidad española en relación con el flamenco o sea la conclusión (de verhouding tussen flamenco en de Spaanse identiteit)

Als eerste ben ik gaan onderzoeken hoe ik de Spaanse identiteit kon omschrijven. Dit is niet eenvoudig aangezien Spanje op veel gebieden zeer divers is. Ten eerste werd Spanje voor een groot deel van de 8e tot de 15e eeuw overheerst door de Arabieren, wat zo zijn sporen heeft achtergelaten. Ook hedendaags is het verschil tussen het noorden en het zuiden zeer groot; dit is te zien in de verschillen tussen de autonome staten zoals Catalonië, Galicië, of Baskenland en Andalusië.
Zeer interessant was dat ik er achter kwam dat het clichébeeld dat toeristen en anderen hebben, is ontstaan in de 18e eeuw tijdens de Franse overheersing. Aangezien veel Franse gewoontes overgenomen werden door de Spanjaarden kwam er een tegenbeweging op gang die juist de authentieke “Spaanse” gebruiken in stand probeerde te houden. Dit waren eigenlijk gebruiken van de lagere klasse, maar hiermee werd een soort stereotype Spanjaard gecreëerd die wel wat weg had van een gepassioneerde zigeuner. De opera “Carmen”  van Bizet heeft hier ook aan bijgedragen (dat dit clichébeeld bleef bestaan).

Wat flamenco betreft wilde ik natuurlijk de ontstaansgeschiedenis onderzoeken. Flamenco bestaat uit gitaarspel, zang en dans. Maar ook in dit onderzoek stuitte ik op veel diversiteit. Naast het feit dat de flamenco Indiase, Griekse, Perzische, Arabische en joodse invloeden heeft, is het voor zigeuners in Zuid-Spanje ook een vorm van leven geworden. In de 19e eeuw waren het de intellectuelen die de flamenco introduceerden in de opera’s. hierdoor kreeg deze kunstvorm met name bekendheid in Europa en werd deze muziekstijl het visitekaartje van Spanje.

Daarna wilde ik Lorca er graag bij betrekken:

Hij is een heel belangrijk figuur in het promoten en bejubelen van de flamenco. Door het bestuderen van zijn werk kwam naar voren waarom zijn gedichten zo geschikt zijn voor de flamenco. Ze beschrijven namelijk het Andalusische leven en het dagelijks bestaan van de zigeuners. Lorca voelde zich zeer aangetrokken tot de muziek en het leven van de zigeuners en organiseerde dan ook samen met de Spaanse componist De Falla een flamencofestival in Granada begin 20e eeuw. Hieraan vooraf ging een grote studie over flamenco en in een toespraak tijdens dit festival maakte Lorca duidelijk wat zijn visie op deze kunstvorm was en hoeveel kennis hij hierover bezat. Ook in zijn theaterstukken komen de Andalusische mythologieën naar voren.
Dan heb ik  nog onderzocht wat dus de status van flamenco vandaag de dag is. Het feit dat je zelfs een flamencocentrum in Peking hebt zegt al heel veel. Er zijn vele liefhebbers en beoefenaars, waardoor ook dit muzikale genre gemoderniseerd wordt; zo kan een hedendaags flamencoconcert begeleidende instrumenten bevatten zoals de dwarsfluit, de contrabas of een piano. Maar ook een pure vorm blijft intact, deze bestaat alleen uit zang en wordt begeleid met het klappen van  het ritme.
Om antwoord te geven op mijn onderzoeksvraag in hoeverre flamenco deel uitmaakt van de Spaanse identiteit: ik kan concluderen dat flamenco wel degelijk een plaats heeft binnen de Spaanse identiteit, maar dat dit vooral geldt voor Zuid-Spanje (Andalusië). Niet elke spanjaard kan zich er mee identificeren en voor sommigen is het pure commercie. Net als dat niet elke Nederlander van tulpen, klompen, kaas en molens houdt.

About these ads